Het klimaat: Dit denk ik, wat vind jij?

virtual clara notulist VA virtual assistant secretaresse VA transcriptie

Van klimaat heb ik geen verstand, ik heb er niet voor geleerd. Maar de afgelopen jaren kwam het onderwerp geleidelijk op mijn pad (bij wie niet?). Dus laten we het er eens over hebben. Want we kunnen er eigenlijk niet meer omheen: Het ‘klimaat’ klopt deze zomer aan de deur.

Texelse zon

Voor mij was klimaat niet echt een issue, tot ik in 2011 op Texel kwam wonen en ontdekte dat de Texelaars een eigen energiecoöperatie hadden opgericht. Gewone mensen die hun energievoorziening in eigen hand namen. Wat een bijzonder initiatief! Ik was meteen verkocht. We werden natuurlijk lid en klant van TexelEnergie en participeerden in een prettig laagdrempelig zonnepanelenproject dat uiterst lucratief bleek. Geen ingewikkelde technische toestanden en onze gehuurde panelen draaiden als een zonnetje. Dus ik begon energie te gebruiken als de zon scheen. En dat voelde goed, het klópt. Het is prettig. Ook nu we verhuisd zijn naar een woning zonder panelen let ik op de zon. Want TexelEnergie genereert de meeste eigen energie via zonnepanelen. En zonnepaneeleigenaren gebruiken zelf niet alles wat ze opwekken, ze leveren ook terug. Dat weet ik nu uit de eerste hand.

Hoe CO2-neutraal ben jij?

Ondertussen barstte de CO2-discussie los. Toevallig hebben mijn man en ik allebei geen rijbewijs, dus ons gezin met drie kinderen leeft relatief CO2-neutraal. Vliegen wil ik niet meer sinds de aanslagen in New York en Philadelphia. Mijn man fietst naar zijn werk en ik werk al jaren grotendeels vanuit huis, dus zelfs het openbaar vervoer gebruiken we zelden.

Dat trok me paradoxaal genoeg makkelijker de klimaatdiscussie in. Misschien ken je dat wel. Ik krijg altijd de neiging om te gaan lijnen als ik merk dat ik gewicht begin te verliezen. En zo kreeg de klimaatbeweging mijn sympathie omdat ons gezin al aardig op de goede weg leek. Maar hoe het precies zat met die opwarming van de aarde, dat wist ik eigenlijk niet. Vorige zomer besloot ik daar verandering in te brengen. Ik koos ‘The Revenge of Gaia: Why the Earth is Fighting Back – and How we Can Still Save Humanity (2006)’ als vakantielectuur.

Nou, dat heb ik geweten! In ‘De wraak van Gaia’ zet wetenschapper James Lovelock nauwgezet uiteen wat ons de komende jaren te wachten staat. Hoe de mens de opwarming van de aarde heeft veroorzaakt. Dat die opwarming binnen niet al te lange tijd grote delen van de wereld onleefbaar zal maken. En dat de aarde zelf, Gaia, die opwarming met maatregelen zal terugdraaien om haar ecosysteem te redden. Zoals dat al miljoenen jaren gebeurt. Hoe? Nou, bijvoorbeeld door vulkanen uit te laten barsten. Want de uitstoot van as brengt een filter in de lucht dat de zonnestralen afschermt. En op die manier koelt de aarde weer een beetje af. De conclusie van James Lovelock: De aarde zelf is niet in gevaar, er zal weer nieuw leven komen. ‘Alleen’ voor het huidige leven op aarde wordt het penibel…

James Lovelocks boek staat vol interessante informatie. Zo legt hij uit dat koken op gas vooral zo schadelijk is door het methaan. Dat ontsnapt elke keer dat de gaskraan wordt opengedraaid terwijl de pit nog niet is aangestoken. Voor één huishouden is het ontsnapte methaan verwaarloosbaar, maar het gaat nu eenmaal niet om één huishouden. En methaan is vele malen schadelijker dan CO2 omdat het niet wordt afgebroken.

Horrorscenario of realiteit?

Ik las het boek al met al in één adem uit. Maar natuurlijk nam ik alle onheilstijdingen over het klimaat met een korreltje zout. Want het is me nogal een horrorscenario, wat hij uit de doeken doet. En, belangrijker, zijn voorspellingen leken niet uitgekomen! James Lovelock voorspelde dat de ernst van de situatie rond 2015 evident zou zijn. Maar toen ik zijn boek aan het begin van de zomer 2018 las, leek er eigenlijk nog helemaal niet zoveel aan de hand.

En dan haalt de tijd je in. Ik had ‘De wraak van Gaia’ nog niet weggelegd, of ik stuitte in het Drents museum in Assen op een tentoonstelling over energie. Onderdeel van de expositie was een wereldbol waarop je kon zien welke delen van de aarde door klimaatverandering onleefbaar zullen worden, waar straks geen voedsel meer kan worden verbouwd, waar enge ziektes de overhand zullen krijgen. En tot mijn schrik onderbouwde dat plaatje alle beweringen van James Lovelock die me zo vergezocht hadden geleken. Was er inmiddels wetenschappelijke consensus over zijn horrorscenario? En toen deed ook het klimaat zelf een duit in het zakje. Het was uitzonderlijk mooi weer, die junimaand. Mijn gezin bofte dat we het zo troffen op onze vakantie-in-eigen-land. Maar fietsend door het Drentse landschap zagen we de velden graan en mais wegkwijnen onder de brandende zon, snakkend naar een druppel water. En ja, dat was best beangstigend.

Wat is waar?

Sindsdien roert James Lovelocks verhaal zich in mijn achterhoofd bij alles wat er gebeurt. Vertelt het KNMI dat de ongekende hittegolf deze zomer te maken heeft met een gewijzigde straalstroom, dan vraag ik me af of dat soms samenhangt met de windmolenparken op zee. Lovelock was daar mordicus op tegen, vanwege hun invloed op de winden die Europa haar zachte klimaat geven. Bij berichten over de Brexit moet ik steeds denken aan Lovelocks constatering dat Engeland de komende tientallen jaren relatief veilig zal zijn. Helemaal als ik bedenk dat Lovelock zijn werkzame leven (hij is nu in de negentig) eindigde als politiek adviseur. Welk advies gaf hij de Britse machthebbers? “Gooi de boel op tijd op slot?” En ja, als er wordt geroepen dat de vele vulkaanuitbarstingen van de afgelopen jaren geen onderlinge relatie hebben, dan neem ik dat met een flinke korrel zout. Want is dat niet gewoon Gaia die in actie komt?

James Lovelock ging de mist in met zijn inschatting wanneer de situatie kritiek zou worden. Volgens hem had dat al in 2015 moeten gebeuren. In mijn ogen zijn we nu ‘pas’ op het punt aangeland dat de opwarming van de aarde niet meer te ontkennen valt. Maar voor die misrekening van James Lovelock zijn verklaringen te vinden. Zo vermoeden KNMI-onderzoeker Sybren Drijfhout en een Franse collega bijvoorbeeld dat de opwarming van de aarde tijdelijk stilstond omdat de oceanen warmte absorbeerden. Die geven ze nu weer terug. En daarom, voorspelden zij eind 2017 al, zitten we nu in een periode van vijf warme jaren. Dat lijkt aardig uit te komen. Maar ja, wat is waar?

Als je als leek van een afstandje de situatie volgt, kun je van alle informatie die via via tot je komt best een logisch verhaal maken. En het is maar net welke insteek je kiest. De meningen lopen nogal uiteen. Maar volgens mij is het klimaat vooral een exacte wetenschap. Meetbaar, herhaalbaar en daardoor ook voorspelbaar (ook al verrekent men zich nu en dan en is het onderwerp zo breed dat het moeilijk is om overzicht te krijgen). En ik denk niet dat kleine veranderingen als rekeningrijden en 0-op-de-meter woningen ons gaan redden. Volgens Lovelock moeten we het van de briljante geesten hebben die op kosten van de overheid met de meest inventieve oplossingen komen. Waterstof. Betere dijken. Een supersonisch zeildoek in de ruimte om de zon te weerkaatsen. Of iets anders geniaals waar nog niemand aan heeft gedacht.

Virtual Clara Texel virtual assistant notulist transcriptie typist redactie redigeren

Dit denk ik

James Lovelock was ooit een roepende in de woestijn. Maar nu we de gevolgen van klimaatverandering aan den lijve ondervinden, verandert dat in rap tempo. Steeds meer mensen denken dat klimaatverandering zowel echt als gevaarlijk is. Ik ben er daar één van. De jarenlange droogte in Australië, hevige regenval in Sudan. Genadeloze hitte in Frankrijk, Nederland, België. Overstromingen, prairiebranden, eindeloze winter. Het wordt steeds extremer. Dus. Wat nu?

Ga niet in discussie over de vraag of het nodig is stappen te nemen. Ga in gesprek over de te nemen stappen. 

Ik roei met de riemen die ik heb (en twijfel over een roeibootje op zolder). Ik pas mijn huis zo goed mogelijk aan op stijgende energieprijzen. Lees me in en denk vooruit. Probeer mijn tuin regen proof te maken door de tegels eruit te halen. En ik denk dat het nu wel heel heet is af en toe, maar dat het ook zomaar heel koud zou kunnen worden. Daarom besteed ik mijn geld liever aan isolatie dan aan zonwering of ventilatie. En verder kocht ik voor mijn kinderen Palmen op de Noordpool (wat natuurlijk niemand wilde lezen, maar ik heb geduld).

Kijk ik naar het grote plaatje, dan maak ik me zorgen. Ik ben blij, elke keer dat iemand als Gerrit Hiemstra (wat een held!) de moeite neemt om te reageren op een sceptische opmerking. Elke keer dat iemand die echt weet waar hij het over heeft (omdat hij ervoor gestudeerd heeft, ja) de dialoog aangaat. Elke keer dat iemand kritiek serieus neemt. Want ik denk dat we in Nederland de handen ineen moeten slaan. Ik denk dat er kritiek is omdat mensen zich onveilig en ongehoord voelen. Ik denk dat klimaat’oplossingen’ als rekeningrijden of duurder gas geen oplossing zijn, omdat ze de opwarming van de aarde niet meer kunnen stoppen of terugdraaien. En ik denk dat zulk beleid de meeste Nederlanders wel in de financiële problemen zal brengen. Ik denk dat veel mensen daar bang voor zijn. En ik denk dat dit onze stabiele, veilige samenleving potentieel ondermijnt.

Laten we een voorbeeld nemen aan de manier waarop Gerrit Hiemstra op Twitter met mensen in gesprek gaat. Maar laten we de discussie ook een treetje hoger tillen. Laat die klimaatkonijnen maar uit de hoge hoed komen. Welke klimaatplannen hebben de politieke partijen op de korte termijn? Is de angst voor eigen portemonnee van ‘de man in de straat’ terecht? En welke concrete stappen neemt de politiek om ons land te verdedigen tegen de gevolgen van de opwarming van de aarde? Volgens mij heel veel. Vertel dat dan ook! Veeg het klimaat niet meer onder het vloerkleed. Bang zijn mensen allang.

Geef de burger geen excuus meer om klimaatontkenner te spelen! Ga niet in discussie over de vraag of het nodig is stappen te nemen. Ga in gesprek over de te nemen stappen. En start met publieke voorlichting op grote schaal. In korte, krachtige Jip en Janneke taal. Want meedenken kunnen we allemaal. Dat denk ik dus. Wat denk jij?

Virtual Clara 2011-2019 VA notulist virtual assistant prijs transcriptie tekst redigeren secretaresse prijs